گواهی انحصار وراثت

قانون انحصار وراثت

هنگامی که کسی فوت میشود وارثین به عنوان اولین قدم و قبل از هر نوع تصرف مادی و حقوقی باید برای اخذ گواهی انحصار وراثت سریعا اقدام کنند.

چه افرادی وارث محسوب می شوند؟

افراد به دو دلیل از همدیگر ارث می‌برند: نسب یا سبب: زن و شوهر همواره به واسطه‌ی رابطه‌ی سببیت موجود میان خود، از یکدیگر ارث می‌برند. در کنار این افراد، خانواده و نزدیکان شخص مرحوم شده نیز به واسطه‌ی رابطه‌ی نَسبیت از ارث برخوردار می‌شوند.

کسانی که از شخص مرحوم ارث می‌برند از نظر قانون به ۳ طبقه تقسیم می‌شوند:وراث طبقه اول که عبارتند از: پدر، مادر، زن، شوهر، فرزند .

وراث طبقه دوم که عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر و فرزند آنها.

وراث طبقه سوم که عبارتند از: عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آنها.

اگر در هر طبقه‌، یک نفر هم از ورثه در قید حیات باشد باعث می‌شود هیچ ارثی به دیگر طبقات‌ تعلق نگیرد.

اینکه در گواهی انحصار وراثت هر فرد از شخص فوت شده چقدر ارث می‌برد بستگی به این دارد که فرد در چه طبقه‌ ای از وراث قرار دارد.

انحصار وراثت
انحصار وراثت

چه کسی می تواند تقاضای انحصار وراثت کند؟

وارثین فرد مرحوم شده و یا سایر اشخاص دیگر می توانند از دادگاه، تقاضای گواهی انحصار وراثت نمایند.

نکته قابل توجه این است که چنانچه وراث یا اشخاص های دیگر زیاد باشند لازم نیست که همگی آنها برای درخواست گواهی انحصار وراثت اقدام کنند و پیگیری یک نفر از آنها برای درخواست کافی می باشد. بنابراین حتی در صورتی که سایر وراث از انجام اعمال قانونی و انحصار وراثت خودداری می کنند؛ پیگیری یک نفر از ورثه برای انجام امور کفایت میکند.

دیگر اشخاص انحصار وراثت چه کسانی هستند؟

۱وراث

۲طلبکار متوفی

۳وصی (نماینده پیگیری انحصار وراثت) در مواردی که تعیین وراث برای انجام دادن و اجرای وصیت متوفی لازم است.

۴موصی‌ له (یعنی کسی که بخشی از اموال طبق وصیت به او میرسد)، در مواردی که انجام دادن وصیت مرحوم از سوی وراث لازم است.

۵شخصی که از اثبات وراثت شخص دیگری به او نفع می رسد نیز می‌تواند درخواست انحصار وراثت بدهد. 

آیا گرفتن گواهی انحصار وراثت اجباری است؟

پس از فوت شخص مرحوم شده، مرگ وی به وسیله اداره ثبت احوال در رایانه ثبت شده و بعد شناسنامه آن فرد باطل و گواهی فوت صادر می شود. فوت شخص آثار حقوقی زیادی در پی دارد؛ از جمله اینکه در اثر مرگ انسان اموال او به وراث او منتقل می‌شود.

اما به منظور اینکه وراث به سهم‌الارث خود برسند، ابتدا لازم است وارث و سهم‌الارث هر یک از آن ها در دادگاه مشخص شود. در این خصوص دادگاه پس از رسیدگی، گواهی انحصار وراثت صادر می کند. در غیر این صورت امکان دخالت و تصرف در اموال وجود ندارد.

چه مدارکی برای گرفتن گواهی انحصار وراثت لازم است؟

اولین گام برای اخذ گواهی انحصار وراثت مراجعه به شورای حل اختلاف همراه با مدارک زیر می باشد:

۱- گواهی فوت

۲-  شناسنامه شخص فوت شده و وارثین

۳- گواهی مالیاتی اموال و دارایی فرد فوت شده از اداره مالیات

۴- ارائه سند ازدواج در صورت متاهل بودن فرد فوت شده

۵- گرفتن فرم مخصوص انحصار وراثت از یکی از شوراهای حل اختلاف

اگر فرد فوت شده چندین محل سکونت داشته است، ملاک؛ اخرین محل سکونت او زمانی که در قید حیات بوده است، می باشد.

در فرم مخصوص انحصار وراثت باید اسامی افرادی که از فرد فوت شده ارث می‌برند را با مشخصات کامل و نسبت آنها با مرحوم بنویسید، لازم است سه نفر (برخی جاها گفته دو نفر باید پرسیده شود) شاهد غیر وارث و غیر هم فامیل با فرد فوت شده و وراث (و ترجیحا مرد) به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه و فرم را امضاء نمایند، و امضاء ایشان نیز توسط دفاتر اسناد رسمی گواهی شود و دوباره با این فرم به شورای حل اختلاف برگردید.

قدم بعدی برای اتمام کار چیست؟

پس از ملاحظه اسناد و مدارک توسط مرجع قضایی؛ با هزینه شما درخواست شما در یک روزنامه کثیرالانتشار منتشر می شود تا اگر فرد فوت شده، وارث دیگری داشته باشد با ملاحظه این اگهی به دادگاه مراجعه نماید. پس از گذشت یک ماه از تاریخ نشر آگهی در صورتی که کسی به آن اعتراض نکند، بدون تشکیل جلسه رسیدگی و دعوت از وراث، گواهی انحصار وراثت صادر خواهد شد.

نکاتی در انحصار وراثت

اگر بهای ارث باقی مانده؛ کمتر از ده میلیون ریال (۱۰۰۰۰۰۰۰ ریال) باشد؛ دادگاه بدون انتشار آگهی به ادله درخواست ‌کننده رسیدگی و درخواست تصدیق صدور گواهی وراث را قبول یا رد می‌نماید.

در صورتی که فرد فوت شده و وارثان ساکن یک روستا باشند، نیازی به انتشار آگهی انحصار وراثت در روزنامه کثیرالانتشار نیست و فقط نصب آگهی یک بار و در یک روز در معابر و اماکن عمومی آن روستا کافی است.

وصیت ‌نامه نیز می تواند وضعیت تقسیم اموال فرد فوت شده را تغییر دهد اما از نظر قانون، اگر فرد فوت شده نزد کسی وصیت نامه ای دارد باید در مدت ۳‌ ماه به دادگاهی که آگهی انحصار وراثت را منتشر کرده، تحویل دهد. در غیر این صورت بعد از گذشتن این مدت؛ هر وصیت نامه ای فاقد اعتبار است.

اگر زمان فوت فرد؛ همسر او باردار باشد نمی‌توان گواهی انحصار وراثت گرفت؛ زیرا اگر بچه‌ای زنده متولد شود از فرد فوت شده ارث می برد؛ بنابراین باید تا به دنیا آمدن بچه صبر کرد.

هر کدام از وراث که قبل از فرد فوت شده از دنیا بروند، سهمی در اموال او ندارند.

پس از مشخص شدن لیست اموال منقول و غیرمنقول و وراث، با کسر بدهی هایی مانند مهریه و … سایر اموال میان وراث؛ به نسبت مشخص تقسیم میشود. با صدور گواهی انحصار وراثت، وراث می توانند ارث خود را درخواست نمایند.

اگر فردی به گواهی انحصار وراثت اعتراض داشت چه کند؟

زمانی نام فردی از لیست وراث متوفی جا مانده باشد و یا به نحوه تقسیم ارث در گواهی انحصار وراثت اعتراضی داشته باشد؛ می تواند نسبت به این موضوع اقدام کند و حکم صادر شده مجدد برسی میشود و قاضی حکم جدیدی صادر میکند.

از دیگر افرادی نیز که اجازه اعتراض به گواهی انحصار وراثت دارند، دادستان یا رییس حوزه قضایی است؛ چنانچه دادستان تشخیص دهد كه فرد فوت شده بلاوارث بوده و درخواست اشخاص برای صدور تصدیق بی‌‌اساس است، می‌تواند به ‌درخواست تصدیق وراثت اعتراض کند.

در صورتی که مشخص شود نام فرد یا افرادی از لیست وارثین فرد فوت شده حذف شده است، فرد خاطی، کلاهبردار تلقی شده و مطابق قانون مجازات خواهد شد.

 

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.